رژیم غذایی مناسب در دوران ارتودنسی دندان یکی از مهمترین بخشهای موفقیت درمان است. اگرچه امروزه براکتها و سیمهای ارتودنسی مقاومتر و استانداردتر تولید میشوند، اما همچنان بیتوجهی به رژیم غذایی مناسب در ارتودنسی میتواند باعث شکستن براکتها، کج شدن سیمها، دردهای شدید، پوسیدگی دندان و حتی توقف درمان شود. بنابراین آشنایی با غذاهای مناسب و ممنوع در ارتودنسی، اهمیت زیادی دارد تا روند درمان بدون مشکل و با سرعت بیشتری پیش برود.در این مقاله نظر دکتر زهرا محمدی بهترین ارتدنتیست در شهریار را جویا می شویم.
اهمیت تغذیه در طول درمان ارتودنسی
درمان ارتودنسی معمولاً بین ۱ تا ۳ سال طول میکشد. در این مدت بیمار باید نسبت به بریسها سازگار باشد و با رعایت یک برنامه غذایی درست، از آسیب دیدن براکتها پیشگیری کند.
غذاهای سفت، چسبنده، قندی یا غذاهایی که جویدن آنها سخت است، میتوانند باعث:
- کنده شدن براکت
- خم شدن سیم ارتودنسی
- افزایش درد
- تجمع پلاک و پوسیدگی
- تأخیر در درمان
شوند.
به همین دلیل، رعایت یک رژیم غذایی مخصوص ارتودنسی ضروری است تا دندانها سالم بمانند و درمان بدون وقفه ادامه پیدا کند.
غذاهای مناسب در دوران ارتودنسی
غذاهایی که نرم هستند، قند پایینی دارند و نیاز به جویدن زیاد ندارند، بهترین انتخاب برای دوران ارتودنسی محسوب میشوند. این گروهها عبارتاند از:
۱. کربوهیدراتها (نان و برنج)
کربوهیدراتها منبع اصلی انرژی هستند و در رژیم روزانه نقش مهمی دارند. خوشبختانه نان نرم، برنج پخته، پاستا و نودل برای ارتودنسی مشکلی ایجاد نمیکنند و به راحتی قابل جویدن هستند.
۲. لبنیات
لبنیات منابع غنی از:
- کلسیم
- پروتئین
- ویتامین D
هستند و به تقویت دندانها کمک میکنند.
مواد مناسب:
- شیر
- ماست
- پنیر نرم
- کشک
این مواد نیاز به جویدن زیاد ندارند و بهترین بخش تغذیه در ارتودنسی محسوب میشوند.
۳. سبزیجات
سبزیجات پخته بهترین گزینه هستند؛ زیرا نرماند و آسیبی به براکتها نمیزنند. در مقابل، سبزیجات خام و سفت (مثل هویج خام) میتوانند به براکت آسیب بزنند.
سبزیجات مناسب:
- کدو
- سیبزمینی
- اسفناج پخته
- کرفس پخته
۴. میوهها
از گاز زدن میوههای سخت مثل سیب یا گلابی خودداری کنید.
بهترین جایگزین:
- اسموتی
- کمپوت
- میوه پخته
- موز رسیده
- هلو نرم
۵. آجیلها و دانهها
آجیلهای سفت دشمن ارتودنسی هستند.
اما میتوانید از جایگزینهای نرم بهره ببرید:
- کره بادام زمینی
- کره کنجد
- ارده
۶. پروتئینها
گوشتهای سفت ممکن است باعث کنده شدن براکت شوند. بهتر است:
- گوشت را ریشریش یا نرم پخته کنید
- یا از جایگزینهایی مثل تخممرغ، عدسی، پنیر، ماهی و مرغ پخته استفاده کنید
لیست کامل غذاهای مناسب در دوران ارتودنسی
- ذرت بو داده بدون پوسته
- انگور بدون هسته
- پرتقال و نارنگی
- توتفرنگی و میوههای نرم
- بیسکویت یا کلوچه نرم
- پنیر نرم
- کره بادام زمینی
- نودل و پاستای نرم
- سوپ سبک
- اسموتی و شیک
- ماست، پودینگ، فرنی
- آووکادوی رسیده
- پوره سیب زمینی
- میوه پخته یا کمپوت
- سبزیجات پخته
- بلغور و جو دوسر
- نان نرم
- ژله
این مطلب را هم بخوانید، ارتودنسی ثابت چیست؟
غذاهای ممنوعه دوران ارتودنسی (حتماً رعایت شود)
این مواد میتوانند باعث شکستن براکت یا خرابی دندان شوند:
✔ غذاهای سفت
- آجیل
- هویج خام
- سیب
- تهدیگ
- گوشت سفت
- یخ
✔ غذاهای چسبناک
- کارامل
- شیرینیهای سنتی
- آدامس
- شکلات تافی
✔ غذاهای قندی
- شیرینیهای خشک
- بیسکویت سفت
- کیکهای قندی
✔ نوشیدنیهای خطرناک
- نوشابه
- انرژیزا
- آبمیوه صنعتی
- شربتهای قندی
- آبلیمو غلیظ
- عسل در طول روز (به دلیل قند چسبنده)
این نوشیدنیها باعث ایجاد لکه سفید زیر براکت، پوسیدگی و مشکلات جدی دندانی میشوند.
راهکارهای رعایت رژیم غذایی در ارتودنسی
اگر رعایت رژیم برایتان سخت است، این توصیهها کمک میکند:
- غذاهای مضر را از دسترس خارج کنید
- غذاهای جایگزین سالم انتخاب کنید
- غذای سفت را خرد و نرم کنید
- با دندانهای جلو لقمه نزنید
- در هفته اول فقط غذای نرم بخورید
- از جویدن یخ، خودکار، ناخن و… پرهیز کنید
سؤالات متداول درباره رژیم غذایی در ارتودنسی
بعد از ارتودنسی چه بخوریم؟
پس از اتمام کامل ارتودنسی، میتوانید همه غذاها را مصرف کنید؛ اما همچنان بهتر است مصرف قندها محدود شود.
هفته اول ارتودنسی چه بخوریم؟
فقط غذاهای کاملاً نرم مثل سوپ، پوره، ماست، پاستای نرم و اسموتی.
رژیم غذایی مناسب سرعت درمان را افزایش میدهد؟
بله. زیرا اگر براکت آسیب ببیند یا پوسیدگی ایجاد شود، درمان متوقف میشود و به زمان بیشتری نیاز پیدا میکنید.
کدام گروه غذایی برای ارتودنسی ضروری است؟
همه گروهها باید مصرف شوند، اما بر اساس نوع و بافت باید انتخاب شوند.
مثلاً بهجای آجیل → کره بادام زمینی.
نتیجهگیری
رعایت رژیم غذایی مناسب در ارتودنسی، در کنار بهداشت دهان، نقش مهمی در موفقیت و سرعت درمان دارد. با پرهیز از غذاهای سفت و چسبناک، محدود کردن قندها و مصرف غذاهای نرم و سالم، میتوانید از آسیب به براکتها جلوگیری کنید و طول درمان را کاهش دهید. مراقبت صحیح باعث میشود نتیجه نهایی ارتودنسی زیبا، سالم و ماندگار باشد.
