فضانگهدار ارتودنسی یکی از ابزارهای کلیدی در ارتودنسی کودکان است که نقش مهمی در هدایت صحیح رشد دندانهای دائمی دارد. زمانی که یک دندان شیری زودتر از موعد طبیعی از دست میرود، فضای خالی ایجاد شده بهمرور توسط دندانهای کناری اشغال میشود و میتواند مسیر رویش دندان دائمی را دچار اختلال کند. فضانگهدار ارتودنسی دقیقاً برای جلوگیری از این مشکل طراحی شده است.
در ادامه این مطلب از سایت کلینیک دکتر زهرا محمدی بهترین ارتودنتیست در شهریار با فضانگهدارنده ارتودنسی بصورت کامل آشنا خواهید شد.
فضانگهدار ارتودنسی (اسپیسر ارتودنسی) چیست؟
فضانگهدار ارتودنسی دستگاه کوچکی است که بین دندانها قرار میگیرد تا فضای خالی ناشی از افتادن یا کشیده شدن دندان شیری را حفظ کند. این وسیله تا زمانی که دندان دائمی رویش پیدا کند در محل قرار دارد.
انواع فضانگهدار ارتودنسی
فضانگهدارها در دو گروه اصلی متحرک و ثابت قرار میگیرند که هر کدام کاربردهای متفاوتی دارند.
1) فضانگهدار متحرک
این نوع از جنس آکریل ساخته شده و مشابه برخی دستگاههای ارتودنسی متحرک است.
ویژگیها:
- باید در طول شبانهروز استفاده شود و هنگام غذا خوردن از دهان خارج شود.
- پس از غذا خوردن نیاز به شستوشو دارد.
- برای کودکانی که بیش از یک دندان شیری خود را از دست دادهاند، کاربرد بیشتری دارد.
2) فضانگهدار ثابت
این دسته محبوبترین و کاربردیترین نوع فضانگهدار ارتودنسی است و انواع مختلفی دارد:
– بند و لوپ (Band & Loop)
متداولترین نوع فضانگهدار است و بیشتر برای نگهداشتن فضای دندانهای عقبی استفاده میشود.
یک حلقه دور دندان قرار گرفته و توسط ارتودنتیست به کمک سیم، فضای دندان از دسترفته حفظ میشود.
– لینگوال آرچ (Lingual Arch)
در شرایطی که چندین دندان شیری از دست رفته باشد و دندانهای جلویی دائمی باشند، بهکار میرود.
این وسیله دو پایه روی دندانهای عقبی دارد و با سیم از سمت داخلی دندانها، فضای مورد نیاز را حفظ میکند.
– ترنس پالاتال آرچ (Transpalatal Arch)
این نوع برای مدیریت و حفظ فضا در فک بالا کاربرد دارد.
دستگاه به دو دندان مشابه در دو طرف قوس فک متصل شده و با سیم داخلی فضای دندانها را کنترل میکند.
– دیستال شو (Distal Shoe)
وقتی دندان آسیای شیری قبل از زمان رویش دندان آسیای دائمی از دست برود، برای هدایت صحیح مسیر رشد از دیستال شو استفاده میشود.
چرا باید از فضانگهدار ارتودنسی استفاده کنیم؟
دندانهای شیری نقش مهمی در هدایت رویش دندانهای دائمی دارند.
اگر یک دندان شیری زودتر از موعد بیفتد یا کشیده شود:
- دندانهای کناری به سمت فضای خالی حرکت میکنند
- مسیر رویش دندان دائمی بسته میشود
- بیمار در آینده نیاز به ارتودنسی پیچیدهتری پیدا میکند
البته همیشه هم استفاده از فضانگهدار ضروری نیست. اگر رویش دندان دائمی نزدیک باشد، شاید نیازی به این وسیله نباشد. تشخیص این موضوع بر عهده متخصص ارتودنسی است.
مدت زمان استفاده از فضانگهدار
مدت زمان نیاز به فضانگهدار کاملاً وابسته به:
- سن کودک
- سرعت رشد
- زمان جوانهزدن دندان دائمی
وقتی دندان دائمی شروع به خروج کند، فضانگهدار توسط ارتودنتیست برداشته میشود.
در مواردی نیز ممکن است به دلیل افتادن دندانهای مجاور، نیاز به خارجکردن دستگاه باشد.
کاربرد فضانگهدار در کودکان و بزرگسالان
در کودکان:
- جلوگیری از بسته شدن فضای دندان شیری حذفشده
- هدایت صحیح مسیر رویش دندان دائمی
- پیشگیری از نیاز به درمانهای پیچیده ارتودنسی در آینده
در بزرگسالان:
- حفظ فضای ایجادشده پس از کشیدن دندان دائمی
- جلوگیری از حرکت دندانها تا زمان انجام ایمپلنت یا درمانهای دیگر
مراحل ساخت و نصب فضانگهدار
- معاینه دقیق توسط متخصص ارتودنسی
- قرار دادن بند دور دندان آسیا
- قالبگیری از دهان
- ارسال قالب به لابراتوار برای ساخت وسیله
- نصب نهایی فضانگهدار توسط متخصص روی دندان
روشهای مراقبت و نگهداری از فضانگهدار
- والدین باید روزانه دندانهای کودک و فضانگهدار را تمیز کنند.
- معاینههای دورهای ارتودنسی بسیار ضروری است.
- از خوردن غذاهای سفت، چسبناک و مواد سخت مانند آجیل پرهیز شود.
- بیمار نباید با انگشت یا زبان، دستگاه را تکان دهد یا به آن فشار وارد کند.
سؤالهای رایج درباره فضانگهدار ارتودنسی
اگر فضانگهدار از دهان خارج شود چه کنیم؟
باید فوراً به متخصص ارتودنسی مراجعه کنید.
آیا استفاده از فضانگهدار درد دارد؟
بهطور معمول خیر.
فضانگهدار دندانها را حرکت نمیدهد، فقط از حرکت سایر دندانها جلوگیری میکند.
اگر درد یا ناراحتی داشتید، باید بررسی شود.
با وجود فضانگهدار چگونه مسواک بزنیم؟
با مسواک و نخ دندان مخصوص ارتودنسی بهراحتی میتوانید دندانها را تمیز کنید.
پس از هر بار مسواک زدن، وضعیت فضانگهدار را بررسی کنید.
نتیجهگیری
فضانگهدار ارتودنسی ابزاری ضروری برای حفظ فضای دندانهای از دست رفته در کودکان و در برخی شرایط در بزرگسالان است. این وسیله از بروز مشکلاتی مانند کج شدن دندانها، بسته شدن فضای لازم برای رویش دندان دائمی و نیاز به درمانهای پیچیده جلوگیری میکند.
شناخت انواع فضانگهدار و رعایت مراقبتهای لازم، به والدین کمک میکند تا سلامت دهان و دندان فرزندشان را بهتر حفظ کنند.
